مقالات
تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری چیست؟
ژانویه
شاید شما هم اطلاع داشته باشید که هر کدام از کشورها، استانداردهای خاص و مشخصی برای قطع کتابهای خود به کار میبرند و از اصلیترین مراحل چاپ کتابها انتخابکردن قطع مناسب یا اندازه مناسب برای آن کتابها است که از اهمیت زیادی هم برخوردار است. چرا که فرد خواننده این کتاب را میخواهد در کتابخانه خود قرار دهد و یا این کتاب را میخواهد با خود حمل کند؛ پس جابهجایی آن باید راحت باشد و از همه مهمتر خوانایی مطالب کتاب دارای اهمیت بیشتری است؛ در نتیجه قطع کتاب باید طوری باشد که خواننده در خواندن مطالب آن دچار مشکل نشود. از قطعهای پرطرفدار و پرمصرف در چاپ و انتشار کتاب قطع رحلی و وزیری است و ما در این مطلب به تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری و فرق سایز وزیری و رحلی خواهیم پرداخت.
قطع وزیری چیست؟
در مورد معنی قطع کتاب یعنی طول و عرض کتاب درگذشته مطالبی بیان کردیم و در مورد قطع وزیری چیست هم باید گفت در صنعت چاپ قطعهای متفاوتی برای کتابها در نظر گرفته میشود که هر کدام از آنها برای نوع خاصی از کتابها کاربرد دارد. بیشتر کتابهایی که در اطراف ما قرار دارند و ما با آنها برخورد داریم مثل کتابهای کمکآموزشی، کتابهای درسی یا دانشگاه تماماً با قطع وزیری صفحهآرایی شدهاند؛ زیرا این قطع از طول و عرض و اندازههای مشخصی برخوردار است.
در این قطع پرطرفدار نکات مهمی مثل حفظ فاصلههای استاندارد، تو رفتگیهای متن، اندازههای خطوط در مقایسه با یکدیگر و رعایتکردن ابعاد حاشیه چهار قسمت کتاب و… بسیار اهمیت دارد و مشخص شده است. این قطع کمترین دورریز کاغذ را دارد و خوانا بودن و زیباسازی در این قطع کاملاً رعایت شده است؛ پس با این توضیحات میتوان به تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری پی برد؛ البته با توضیحات بیشتری که در ادامه از سایز رحلی و وزیری خواهیم داد، بیشتر پی به فرق وزیری و رحلی خواهید برد و با این توضیحات متوجه تفاوت کتاب وزیری با رحلی هم خواهیم شد.
قطع رحلی چیست؟
یکی از نکاتی که باعث میشود فرق کتاب رحلی و وزیری بیشتر مشخص باشد، این است که قطع وزیری نسبت به دیگر کتابهای معمولی اندازه بزرگتری دارد و باعث شده از خصوصیات خاصی هم برخوردار باشد. در توضیح بیشتر قطع رحلی چیست هم باید گفت که صفحهبندی در کتابهای رحلی نسبت به محتوای آن به طور تکستون یا دو ستونه انجام میشود. در قطع رحلی نوشتهها ریزتر و در دو ستون انجام میشود که موجب تعادل بین وزن و حجم کتاب میشود و هزینه را هم کمتر خواهد کرد.
یک نمونه فرق کتاب رحلی و وزیری این است که ابعاد رحلی که بزرگتر است و روی چهارپایههای چوبی یا همان رحل قرار داده میشود؛ به دلیل همین ویژگی قطع رحلی نامگذاری شده است. پس اگر سوال شد، قطع رحلی چه اندازه است؟ باید گفت نسبت به دیگر قطعها بزرگتر بوده و برای کتابهایی که نیاز به تذهیب یعنی تفسیر و زیباسازی دارد، مثل کتابهایی مانند قرآن کریم و یا شاهنامهها که صفحهآرایی نیاز دارند و بیشتر با قطع و ابعاد رحلی چاپ و منتشر میشوند که باعث میشود خوانایی و ظاهر کتاب بهتر شده و حتی جزئیات بیشتری را میتوان در این قطع فراهم کرد. با این توضیحات بیشتر با تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری آشنا شدید و در ادامه بهاندازه رحلی و وزیری هم میپردازیم تا فرق کتاب وزیری و رحلی بیشتر مشخص شود.
تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری
مشخص شد که از جمله قطعهای پرکاربرد در صنعت چاپ، قطع رحلی و وزیری هستند و با ذکر سایز رحلی و وزیری به یکی از فرق وزیری و رحلی هم اشاره شد. این قطعها هر کدام از کاربرد و ویژگیهای خاصی برخوردار هستند که در ادامه به تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری بهصورت کامل میپردازیم که عبارتاند از:
کاربرد و محتوا
دیگر نمونه تفاوت قطع رحلی و وزیری هم باید گفت که قطعهای رحلی اغلب برای کتابهایی استفاده میشود که دارای محتوای زیاد تصویری هستند، مثل اطلسها، کتابهای هنری، مرجع، کتابهای آموزشی و… چرا که برای استفاده از تصویر، طراحی گرافیکی و… فضای زیادی دارد و در دیگر کتابهایی که نیاز به جزئیات بیشتر دارند، مثل نقشهها، کتابهای تخصصی و نقاشی هم از این قطع استفاده میشود.
برای کتابهای نفیس و لوکس مثل قرآن و دیگر کتابهای خاص هم که دارای ظاهری بزرگ و لوکس هستند، از این قطع استفاده میشود؛ زیرا جذابیت خاصی دارد. اما قطع وزیری اغلب برای کتابهای استفاده میشود که از محتواهای تخصصی و متنی برخوردار است، مثل رمانها، کتابهای درسی، علمی و پژوهشی؛ زیرا در این قطع برای درجکردن جدول و متنهای طولانی فضای مناسبی وجود دارد و این تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری دارای اهمیت است. در نهایت میتوان گفت که از تفاوت وزیری و رحلی این است که فضای گرافیکی کتاب با قطع وزیری بهاندازه قطع رحلی نیست.
هزینه و صرفه اقتصادی
از دیگر تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری این است که در قطع رحلی به علت ابعاد بزرگتر آن از هزینههای بیشتری برای چاپ هم برخوردار است؛ زیرا کاغذ بیشتری برای چاپ و طراحی و حتی زمان زیاد نیاز دارد. کتابهایی که با قطع و ابعاد رحلی چاپ میشوند، قیمت بالاتری دارند، مثل کتابهای نفیس
اما در قطع وزیری هزینههای چاپ کمتر است؛ زیرا اندازه کتاب رحلی و وزیری متفاوت است و وزیری ابعاد کوچکتری دارد و به کاغذ کمتری برای چاپ نیاز است. کتابهایی که با این قطع چاپ میشود باصرفهتر هستند و قیمت مناسبتری دارند، مثل کتابهای دانشگاهی و عمومی.
ابعاد و اندازه
در مورد اندازه کتاب رحلی و وزیری که از تفاوت رحلی و وزیری هم محسوب میشود هم گفته شد که قطع رحلی حدود ۲۱× ۲۸ سانتیمتری است که نسبت به دیگر قطعها بزرگتر است. یک نمونه تفاوت وزیری و رحلی در سایز رحلی و وزیری است که با این ابعاد رحلی میتوان تصویرها و متنها را با وضوح بیشتر در صفحات کتاب قرار داد و این مناسب کتابهای آموزشی و مرجع است که از محتواهای تصویری زیادی هم برخوردار است.
اما قطع وزیری بهصورت معمولی بین ۱۶.۵× ۲۳.۵ سانتیمتری است که برای حملونقل اندازه مناسبی دارد. نسبت به قطع رحلی از ابعاد کوچکتری برخوردار است و مناسب کتابهایی است که برای تصویر و فضاهای گرافیکی فضای کافی نیاز دارند و این مورد هم از تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری است که اهمیت دارد.
حمل و نقل و حجم
از دیگر تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری به نحوه حملونقل و حجم این دو قطع میتوان اشاره کرد. گفته شد که ابعاد رحلی به دلیل بزرگتر بودن حملونقل آنها سختتر است؛ زیرا سنگینتر هستند. کتابهایی که با قطع رحلی چاپ میشوند، دارای حجم بالایی هستند و بیشتر در فضاهایی که جابهجایی کتاب اهمیتی ندارد، به کار برده میشوند. قطع وزیری با ابعاد کوچکتری که دارد، جابهجایی سادهتری دارد و معمولاً کتابهایی که با قطع وزیری چاپ میشود، برای سفر و مکانهای عمومی و شخصی مناسبتر هستند و برای کتابهای دانشگاهی، رمان و… استفاده میشوند که بسیار پرطرفدار است.
زیبایی شناسی و ظاهر
دیگر تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری این است که باید پرسید زیبایی قطع رحلی چه اندازه است؟ در جواب باید گفت قطع رحلی با ابعاد بزرگتری دارد، دارای ظاهری فاخر و رسمی بوده و طراحیهای آن دقیقتر است. مناسب کتابهای لوکس و مرجع است و این قطع با جلدهای سخت و با کیفیتهای بالا به چاپ میرسد تا کتابها شیکتر و جلوه خاصتر داشته باشند.
اما در قطع وزیری با داشتن اندازه مناسب و متوسط به کتابها ظاهری کاربردیتر و سادهتر میدهد و بیشتر برای کتابهای ادبی و علمی مناسب است که از گرافیک زیاد و طراحیهای پیچیده برخوردار نیستند. از این قطع در چاپهایی که مقرونبهصرفه و ارزان هستند و بیشتر در دسترس قرار دارند هم استفاده میشود.
توضیح دقیق ابعاد قطع وزیری
باید گفت قطع وزیری از متداولترین نوع قطع در ایران به شمار میرود و بهصورت عمده در چاپ و نشر کتابهای مذهبی دانشگاهی و علمی کاربرد دارد. ابعاد استاندارد این قطع حدود ۱۶.۵ × ۲۳.۵ سانتیمتر است که یکی از تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری در همین اندازه قطعها است. به دلیل اندازه مناسبی که دارد، جابهجایی آن راحتتر بوده و بهراحتی قابلمطالعه است و در بین مخاطب، نویسندهها و ناشرین طرفدارانزیادی دارد.
از ویژگیهای قطع وزیری که از جمله تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری هم به شمار میرود، این است که دارای فضای کافی برای تصویر و متن است و نسبت به قطعهای دیگر و کوچکتری مثل جیبی و رقعی بسیار حرفهایتر جلوه میکند. همچنین از وزن مناسبی هم برخوردار است و فرد در مطالعات طولانی دچار خستگی نخواهد شد که از فرق قطع رحلی و وزیری میتوان به وزن این قطعها هم اشاره کرد.
توضیح دقیق ابعاد قطع رحلی
ذکر شد که یک نمونه تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری در ابعاد این دو است. ابعاد قطع رحلی بهصورت استاندارد حدود ۲۱× ۲۹.۷ سانتیمتر است که با کاغذ A4 برابری میکند و از این قطع در چاپ مجلات، کتابهای مرجع، سررسیدها و کتابهای نفیس استفاده میشود. از لحاظ اندازه ابعاد رحلی از قطع وزیری بزرگتر است و برای طراحیهای گرافیکی، جدول و نمودارها از فضای کافی هم برخوردار است.
از ویژگیهای قطع رحلی میتوان به سنگینی و بزرگتر بودن آن نسبت به دیگر قطعها هم اشاره کرد که باعث میشود، حمل آن کمی دشوارتر باشد که از جمله تفاوت وزیری و رحلی هم به شمار میرود. این قطع برای چاپ محتواهایی که به جزئیات بیشتری نیاز دارد؛ زیرا دارای فضای مناسب و کافی است و در مواردی بیشتر کاربرد دارد که وضوح و زیبایی مطالب دارای اهمیت است. با این توضیحات بهراحتی میتوان به فرق قطع رحلی و وزیری پی برد باتوجهبه اینکه بهاندازه کتاب رحلی و وزیری هم بهصورت کامل اشاره شد.
چه عواملی در انتخاب قطع سررسید تاثیر دارد؟
برای اینکه بتوان یک قطع مناسب را برای کتاب موردنظر انتخاب کرد، عوامل زیادی تاثیر دارند. ابتدا باید با انواع قطعها آشنا شده و تفاوت آنها را شناخت که در این مطلب به تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری پرداخته شد. اما این عوامل تاثیرگذار در انتخاب قطع عبارتاند از:
- نوع محتوا: در کتابهایی که دارای نمودارهای زیاد و تصویرهای بیشتری است، میتوان از قطع رحلی که مناسبتر است، استفاده کرد.
- بودجه: در چاپ کتابهایی که با قطع رحلی هستند، به علت بهکارگیری کاغذ بیشتر، هزینههای تولید بالاتر میرود؛ پس از عوامل تعیینکننده قطع مناسب بودجه است.
- هدف از چاپ کتاب: اگر هدف از چاپکردن کتاب نشاندادن باکیفیتترین تصویرها باشد، قطع مناسب برای این کار قطع رحلی است.
- گروه مخاطب: اگر هدف از چاپ کتاب برای کودکان و نوجوانان باشد، بهتر است از قطع رحلی که دارای قطع بزرگتر با جذابیتهای بیشتر و تصویرهای باکیفیتتر است، استفاده شود؛ پس قطع رحلی مناسب کتابهایی است که نمودار و تصاویر زیادتری دارد و قطع وزیری برای کتابهایی مثل رمان و کتابهای عمومی بهترین انتخاب است.
کلام آخر
در این مطلب به تفاوت قطع رحلی و قطع وزیری پرداخته شد و همینطور ابعاد و ویژگی این دو قطع پرکاربرد و پرمصرف هم ذکر شد. برای این که بتوانید هدایای تبلیغاتی مانند سررسیدها و کتابهایی را با قطعهای مناسب و موردنظر خود پیدا کنید، بهتر است به جوپنزا مراجعه کنید تا مناسبترین کتابها را با قطعهای مناسب تهیه کنید.
سوالات متداول
قطع وزیری مناسب چه نوع کتابهایی است؟
این قطع مناسب برای چاپ کتابهای داستانی و رمانها است؛ زیرا از قیمت مناسبی برخوردار بوده و وزن این قطعها سبکتر است.
چه عواملی در انتخاب قطع موثر هستند؟
در انتخاب قطعهای مناسب طبق نوع محتوا، گروه مخاطبین و همینطور بودجه در انتخاب قطع برای چاپ تاثیر دارند.
