مقالات
قطع رقعی چیست؟ + اندازه آن
فوریه
افرادی که در صنعت نشر و چاپ فعال هستند، می‌دانند که بیشتر کتاب‌هایی که چاپ می‌شود، قطع یا اندازه رقعی دارد. چرا که امروزه کتاب‌های داستانی، رمان، کتاب‌های تاریخی و حتی عاشقانه و کتاب‌های درسی با این اندازه قطع چاپ می‌شود. این قطع یک ابعاد استاندارد است که حمل‌ونقل آن آسان‌تر بوده و در بازار چاپ و نشر هم بسیار پرطرف‌دار است؛ زیرا می‌تواند یک تجربه خوب از خواندن را به خواننده ارائه دهد و هزینه‌های چاپ را هم تا حد زیادی کاهش می‌دهد. اما کاربردهای دقیق و مزایای قطع رقعی چیست؟ در ادامه درباره این قطع توضیحات کاملی ارائه می‌کنیم.
قطع رقعی چیست؟
یکی از پرطرف‌دارترین قطع‌هایی که در چاپ کتاب مورداستفاده قرار می‌گیرد، قطع رقعی است؛ زیرا یک قطع پرمصرف و کاربردی‌ترین اندازه در صنعت نشر و چاپ کتاب و سررسید است. انتخاب قطع مناسب دارای اهمیت زیادی است؛ زیرا اگر ابعاد کتاب زیاد کوچک یا بزرگ باشد شاید خواندن آن برای افراد کمی سخت شود و حتی می‌تواند روی دیده‌شدن و فروش آن هم تاثیرات منفی بگذارد.
اندازه استاندارد قطع رقعی
در ایران اندازه‌های استاندارد کتاب نسبت به دیگر کشورها متفاوت هستند و هر ابعادی با نام خاصی نام‌گذاری شده است. استانداردترین قطع اندازه قطع رقعی است و برای کتاب‌های عمومی از آن بهره می‌برند. اندازه قطع رقعی حدود ۲۱۲× ۱۴۱ میلیمتر یا ۲۱ در ۱۴ سانتی‌متر است که تقریباً به‌اندازه یک ورقه A5 بوده و در چاپ‌های بین‌المللی به‌اندازه چاپ octavo است که برای یک کتاب قابل‌حمل بهترین اندازه و ابعاد است.
مقایسه با سایر قطع ها
اما تفاوت سایر قطع‌ها با قطع رقعی چیست؟ باید گفت اندازه و قطع رقعی نه به‌اندازه قطع‌های وزیری بزرگ بوده و نه به‌اندازه قطع‌های جیبی کوچک؛ به همین دلیل بهترین گزینه برای چاپ کتاب‌ها است. چرا که صفحه‌بندی کردن کتاب‌ها با قطع رقعی خیلی راحت‌تر از دیگر قطع‌ها انجام می‌شود و افراد می‌توانند حتی در اتوبوس و مترو هم این اندازه و ابعاد از کتاب را همراه خود داشته باشند و هزینه چاپ این قطع هم مقرون‌به‌صرفه خواهد بود.
کاربردهای قطع رقعی چیست؟
گفته شد که به دلیل تعادلی که بین بهینه‌شدن هزینه‌ها، خوانایی و قدرت حمل به وجود آورده، کاربرد این قطع گستردگی زیادی پیدا کرده است و در بازارهای چاپ و نشر ایران محبوبیت زیادی دارد. اما در مورد اینکه کاربردهای قطع رقعی چیست، می‌توان موارد زیر را نام برد:
- کتاب‌های تاریخی و عمومی: کتاب‌هایی که دارای محتواهای اجتماعی، تاریخی و عمومی هستند و حجم کتاب‌ها متوسط تا زیاد است، از قطع رقعی برای چاپ استفاده می‌کنند تا حمل این کتاب‌ها راحت‌تر شده و کتاب دارای وزن متعادلی باشد.
- داستانی و رمان ها: بیشتر رمان ها و کتاب های داستانی در ایران با قطع رقعی چاپ می‌شوند؛ زیرا یک اندازه مناسبی است که بتوان برای زمان طولانی‌تری کتاب را در دست داشته و حتی فضاهای مناسب و کافی دارد تا بتواند متن را بدون خستگی چشم در این قطع چیدمان کرد.
- متون علمی، عمومی و فلسفی: بیشتر آثاری که متنی هستند و نیاز به نشان‌دادن جزئیات فنی و نمودار ندارند، مثل کتاب‌های عمومی روان‌شناسی از این قطع برای چاپ استفاده می‌کنند و به دلیل رضایت و تایید عمومی در بازار بیشتر مورداستفاده قرار می‌گیرد.
- مجموعه کتاب های شعر: باوجود قطع رقعی می‌توان برای شعرهای بلند و کوتاه یک چیدمان جذاب و زیبای بصری فراهم کرد و ابعاد این قطع حس کتاب‌های ادبی را به خواننده انتقال می‌دهد و مناسب چاپ کتاب‌های شعر نیز است.
مزایا و معایب قطع رقعی
در توضیح قطع رقعی چیست، ذکر شد که با انتخاب قطع رقعی برای چاپ کتاب باعث فروش زیاد کتاب خواهید شد؛ زیرا قطع رقعی برای نشر دادن آثار چندجلدی همیشه موردتوجه نویسنده‌ها است. چرا که دیگر امروزه مانند گذشته کتاب‌های قطور و بزرگ طرف‌دار زیادی ندارد و افراد بیشتر می‌خواهند هزینه‌های خرید کتاب یا چاپ را مقرون‌به‌صرفه‌تر کنند. از سایر مزایای قطع رقعی نیز می‌توان این موارد را نام برد:
- خوانایی راحت و آسان: به علت یک اندازه و ابعاد مناسب در قطع رقعی خواندن کتاب و متن‌هایی که با این قطع چاپ می‌شود، برای مخاطب راحت‌تر و آسان‌تر می‌شود.
- حمل و جابه‌جایی راحت: قطع رقعی به علت اندازه مناسبی که دارد به افراد این امکان را می‌دهد که محصولات چاپی که با این قطع چاپ می‌شود را راحت‌تر جابه‌جا و یا حمل کنند.
- قیمت های مناسب: اکثر کتاب‌هایی که با قطع رقعی چاپ می‌شوند، به دلیل اینکه استفاده از کاغذ را کاهش می‌دهد نسبت به قطع‌های بزرگ‌تر مقرون‌به‌صرفه‌تر بوده و دارای قیمت‌های مناسبی هستند.
- مناسب کتاب هایی با صفحات کمتر: قطع رقعی برای چاپ و نشر کتاب‌هایی که دارای تعداد صفحه‌های کمتری هستند، مناسب‌تر است و به همین دلیل بیشتر نویسنده‌ها از این نوع قطع در چاپ کتاب‌های خود بهره می‌برند.
معایب قطع رقعی
گفتیم که مزایای قطع رقعی چیست، حالا باید اصلی‌ترین معایب قطع رقعی را به داشتن فضاهای کم و محدود برای قراردادن تصویر معرفی کنیم و باید بگوییم که این نوع قطع برای کتاب‌هایی که دارای صفحات زیادی است مناسب نمی‌باشد.
در اصل این نوع قطع برای کتاب‌های تصویری استفاده نمی‌شود؛ زیرا برای این کار مناسب نیست. این قطع میان قطع رحلی و وزیری قرار گرفته که بیشتر برای کتاب‌های معمولی، محتواهای متنی، مجموعه‌های شعر و رمان‌ها مناسب‌تر است. اگر محتوای شما به بصری‌سازی و فضایی برای نمودارهای پیچیده و حاشیه زیاد نیاز دارد، این قطع مناسب این کار نیست.
نکات فنی برای چاپ و صفحه آرایی رقعی
اگر می‌خواهید از این قطع برای چاپ و نشر کتاب استفاده کنید باید با نکات فنی که در مورد چاپ، فرمت و برش قطع رقعی وجود دارد هم بیشتر آشنا شوید. چرا که این قطع در ژانرهای مختلف و موضوعات متنوع مورداستفاده قرار می‌گیرد؛ به همین دلیل پرطرف‌دار و پرکاربرد است.
صفحه‌آرایی باید درست بوده و مطمئن شدن از خوانایی کامل باید حاشیه‌ها در این قطع به طور خاص تنظیم شوند. حاشیه‌های درونی یعنی لبه صحافی حدود ۲.۵ تا ۳ سانتی‌متر در نظر گرفته می‌شود که چسب یا دوخت در آن جای بگیرد. حاشیه بیرونی یعنی لبه برش هم حدود ۲ تا ۲.۵ سانتی‌متر در نظر گرفته شده و حاشیه بالا و پایین این قطع هم ۲ تا ۲.۵ سانتی‌متر تعیین می‌شود.
با رعایت‌کردن نکاتی که در مورد حاشیه‌ها وجود دارد روند آماده‌سازی فایل به‌صورت تخصصی انجام می‌شود. تنظیم درست و دقیق اندازه‌ها، فاصله خطوط، حاشیه‌ها و فرمت‌ها به‌اندازه رعایت حاشیه‌ها دارای اهمیت است؛ زیرا می‌تواند روی تجربه خوانندگان موثر باشد.
برای اینکه بتوان قطع رقعی را در نرم‌افزار ورد یا ایندیزاین درست تنظیم کرد باید ابعاد را بر روی 141 × 212 یا 17 در 24 سانتی‌متر تنظیم کرد و حاشیه‌ها هم برای برش و چاپ باید از قبل پیش‌بینی و تنظیم شود. اندازه قطع رقعی پس از برش حدود ۲۱.۰×۱۴.۸ سانتی‌متر خواهد بود و می‌توان با سه بار تا کردن کاغذها به ابعاد ۴۵ در ۶۰ رسید که مناسب قطع رقعی است.
می‌توان در این نوع از قطع از کاغذهای متنوع سیاه و سفید و حتی رنگی در چاپ استفاده کرد که طبق بودجه و نیاز می‌توان از کاغذهای کاهی، گلاسه و تحریر سفید در قطع رقعی به کار برد؛ البته در توضیح بیشتر قطع رقعی چیست باید گفت در چاپ افست اندازه قطع رقعی 22 در 15 برابر است و در چاپ دیجیتال با اندازه 21 در 14 سانتی‌متر برابر است.
کلام آخر
پرسیدیم که مفهوم قطع رقعی چیست؟ باید گفت که در میان انواع مختلف قطع یا اندازه‌های متفاوت که در صنعت چاپ وجود دارد، قطع رقعی یکی از مناسب‌ترین، کاربردی‌ترین و پرمصرف‌ترین قطع‌ها محسوب می‌شود؛ زیرا برای چاپ کتاب یکی از استانداردترین اندازه‌ها است. پس انتخاب‌کردن یک قطع مناسب در چاپ دارای اهمیت زیادی است؛ زیرا یک تجربه خوب به خواننده ارائه کرده و هم حمل و جابه‌جایی آن را راحت‌تر می‌کند..
سوالات متداول
- قطع رقعی مناسب چه نوع کتاب هایی است؟
این قطع مناسب کتاب های داستانی، عمومی، دانشگاهی، درسی و رمان ها است.
- اندازه رقعی با A5 چه تفاوتی دارد؟
اندازه رقعی در ایران ۲۱۲× ۱۴۱ میلیمتر است که معادل A۵ یعنی حدود استاندارد و ابعاد در نظر گرفته ی‌شود که به‌اندازه چاپ بین‌المللی octavo نزدیک‌تر است.
- چطور در ورد اندازه قطعه رقعی را تنظیم کنم؟
باید به سربرگ Layout و روی size کلیک کرده و اندازه کاغذ را انتخاب نمود و در قسمت paper عرض را روی ۱۷ و ارتفاع را روی ۲۴ سانتی‌متر تنظیم کرد.
مطلب پیشنهادی: بهترین روش چاپ سررسید و هدایای تبلیغاتی چیست؟
